Opregte Sneeker kop

2016


boer_uitvaart

Cultuur Sneek e.o.

Klik hier...

westers

Agenda

Klik hier...

kuiper

Exposities

exposities Klik hier...

Somberheid by strieljend winterwaar

26 November 2016- Ik bin wat somber en dat is wat nuver. De mist is ommers ferdwûn, it iis yn 'e sleatten is smolten en de sinne en de blauwe loft dogge wintersk oan.

Ik bin wier net somber oer it libben, al binne in protte fan de oer ús stelden no net bepaald de minsken dêr 't ik alle betrouwen yn ha.

Myn somberens hat te krijen mei de kultuer en benammen wat dat tsjintwurdich somtiden mei my docht. Ik ha ea leard dat kultuer net allinnich konsumearjen is, mar ek in kwestje fan oer je komme litten, emoasjes bygelyks. En derby spilet smaak ek in grutte rol.

mak Inkelde foarbylden fan benammen de lêste wike. Geert Mak spruts yn de Snitser biblioteek oer syn nije boek "De levens van Jan Six".

In aardich praatsje mar foar immen dy't it boek hast út hat... amper nijs en amper eftergrûnen oer wat hy skreaun hat oer de tiid dêr't de Six'en yn libben ha.

It boek leit al in pear wiken njonken myn stoel en ik moat noch in 100 siden. Boeken as "De Eeuw van mijn vader", "In Europa" en "Reizen zonder John" hie ik yn in pear jûnen útlêzen. Mar dit boek? Ik mis wat.

Fan 'e wike seach ik yn de Noardertsjerke "De wierheid fan Wylgeragea". Moandei foar in wike ûnderfrege Stella van Gent yn Lewinski skriuwer Kees Roorda (foto onder) oer dit stik en it ferhaal. Foar de minsken dy't it stik noch sjen soenen, hiene de sprekkers in tip: hâldt Kollum en Vaatstra yn de efterholle.

Kees Roorda By dy moard op Marianne Vaatstra waard yn de streek hieltyd in bewenner fan it Asylsikerssintrum yn Kollum beskuldige. En noch altyd binne der komplottinkers dy't tinke dat in boer út dy omkriten it net dien hat, mar dat bûtenlanners fanwegen de politike korrektheid út de wyn hâlden wurde moatte.

In goed tema dat in goed toanielstik fertsjinnet. En earlik is earlik: it waard poerbêst spile. Mar wat my in minder goed gefoel joech, wie dat er amper nuânse siet yn de rollen. Wa't fout wie, dy wie fout, en goed wie goed. Dêr siet gjin stikje griis yn it swarte of witte fan de personaazjes.

Justerjûn siet ik by de "Frouljusslachterij". Dit boek fan de ferneamde Hollânske wynboer Ilja Gort (hy wie tongersdei by de earste foarstelling) is bewurke ta toanielstik en as wrâldpremjêre brocht troch de ploech fan Teater Snits. Niks mis mei.

Mar wêrom tocht ik ûnder stik in pear kear werom oan "Cloaca", dat Teater Snits in jiermannich ferlyn mei in soad sukses op de planken sette? Kaam dat omdat de "Frouljusslachterij" tefolle in "luchtig niemandalletje" wie, dêr't foar it skoft deselde basis scenes mei oare persoanen werhelle waarden?

frouljuslachterij Yn it skoft hearde ik sommigen sizze dat se al op hûs oan soenen, mar dochs mar út beleefdheid bleaune. Nei ôfrin wiene deselden dochs wol (in bytsje) tefreden. Logysk, want yn it twadde part fan it stik siet der pas ûntwikkeling yn it ferhaal en snelheid. Mar, it ferhaal bleau like "ongeloofwaardig". Ek al omdat de manlju as karikaturen delset waarden.

Werom bin ik no wat somber oer de kultuer? It liket krekt of is alles gau goed. Wurde wy minder kritysk op wat we meitsje of dogge? Komt it troch de Facebook-kultuur dêr't alles prachtich en moai is? En elkenien in topper?

Utsein dan de anti-swarte- en de pro-swarte-pyten- en de telefyzje-minsken dy't tinke dat se dan ek geskikt foar it lânsbestjoer. Mar dat is in hiel oar ferhaal.


Door het oog van de naald

13 november 2016 – Frou D. en ondergetekende zijn gisteren door het oog van de naald gekropen. Het had niet veel gescheeld of we waren opgepakt als deelnemers aan een Anti-Zwarte-Pieten-demonstratie in Rotterdam.

Wat was het geval? Al enige tijd wilde ik een tentoonstelling bezoeken van het fotowerk van Ata Kando, mijn lerares fotografie aan de Utrechtse opleiding, die ik eind jaren ’60 volgde.

kando Voor die expositie gingen we gisteren vrolijk op weg naar het Fotomuseum in Rotterdam. Niet via de polders, want zaterdag werd daar gewerkt aan de weg bij Almere, zo meldde de Verkeers Informatie Dienst. Dus toch maar door de Coentunnel bij Amsterdam.

Nou, daar hebben we in een half uur één kilometer afgelegd. Er moest zo nodig gewerkt worden aan een andere Amsterdamse rondwegtunnel, waardoor al het verkeer naar Den Haag en Rotterdam door de Coen moest.

Afijn, in Rotterdam aangekomen zagen we bij de Erasmusbrug een groot bord met de mededeling dat er die middag een evenement zou zijn. Daarom was een wegblokkade gedurende enkele uren noodzakelijk. Enig googelen leerde dat het om de intocht van Sint-Nicolaas ging.

We besloten daarom eerder naar onze tweede bestemming van die dag af te reizen. Inderdaad, een bezoek aan de Sleutelstad. Het nuttige met het aangename combinerend. Je zit immers niet voor een uurtje museum twee uren heen en twee uren terug in de auto.

Laten nou net die middag, rond die tijd dat wij op de Kop van Zuid, waren een stelletje veronderstelde relschoppers het feest bij de Willemshaven willen verstoren. Ik las op internet dat er zo’n 150 personen zijn aangehouden. Voor hetzelfde geld waren wij, onschuldige passanten, ook opgepakt.

Bint in deze tijd

Op de terugweg naar Sneek dacht ik aan vrijdagavond, toen we in Theater Sneek Jules Croiset als Bint zagen schitteren. Bint, Bordewijks verhaal van de schooldirecteur die na een buitenlandse vakantie extreme tucht en orde op zijn school invoert (daarmee zijn eigen ondergang inluidend).

bint Een invalkracht, een twijfelaar die zijn proefschrift maar niet af kan krijgen, wordt uiteindelijk Bint’s opvolger en leidt de school in zijn geest verder. Hij kiest voor het conservatisme en de rationaliteit en niet voor de emotie, voor de ontwikkeling. Twee van zijn drie collega’s blijven; één vertrekt omdat zij modernisering voorstaat. (foto Piek, links Croiset, rechts Docter)

Borderwijk schreef het boek waarop de voorstelling gebaseerd is, in 1934, de tijd waarin dictator Hitler en zijn nationaalsocialisme in opkomst waren. Bint wordt gezien als een aanklacht tegen de tijdgeest.

Het stuk werd door een sterke cast gespeeld. Tijn Docter als de leraar De Bree, zette deze weifelende invalkracht sterk neer. Veroorloofde zich zelfs in het begin een grapje door bij het voorlezen van de advertenties in een (vooroorlogse) krant te melden dat een skûtsje een schipper zocht.

Zijn proefschrift zou gaan over de Labadisten, de geloofstroming waarin Anna Maria van Schuurman een grote rol speelde. Zij was de eerste vrouw in ons land die een universitaire studie volgde. Ze moest de colleges wel achter een gordijn volgen.

Een proefschrift dus over een ontwikkelde dame in een progressieve beweging. Zou De Bree, zou het gezelschap, zou Croiset geweten hebben dat een groot deel van het Labadistenleven zich heeft afgespeeld in Wiwurt, waar Anna Maria in 1678 overleed? In 2018 ook een dorp dat bij Súdwest-Fryslân gaat horen.

En was het niet dezelfde Jules Croiset, die in 1987 zijn eigen ontvoering in scene zette. Hij wilde zo aandacht vragen voor de verwerpelijkheid van een toneelstuk dat op de planken zou worden gezet, een stuk dat het anti-semitisme “verheerlijkte”.

Was Bint opnieuw een protest van Croiset? Nu verheerlijkte de bijna tachtigjare acteur het verlangen naar tucht en orde zodanig dat het (terecht) verwerpelijk werd. Waarom moest ik onder de voorstelling aan onder meer Donald Trump denken?


Samsom heeft onze revolutie getorpedeerd

7 November 2016 – De verkiezingen voor de Tweede Kamer, volgend jaar maart, werpen nu al een schaduw over Sneek. Wat was het vooruitzicht immers mooi! We leken het centrum van de macht te worden.

Op de leugenbank bij de Waterpoort werd al gesuggereerd dat er een dependance van de Tweede Kamer aan het Somerrak, op het Flexaterrein, zou komen. Dit om te voorkomen dat de boatsjefaarders straks tegen de achterkant van een grote supermarkt zouden aankijken.

Het Boumapand op de hoek van de Leeuwarderweg zou een nieuwe functie krijgen: een tweede torentje, waar Rutte of Pechtold rustig konden regeren. Uitkijkend op het shared space deel van Sneek, de ruimte waar iedereen gelijk is, automobilist, fietser, voetganger of scootmobilist.

Drylster Boatsje ons Regeringsjacht

Het Drylster Boatsje, de Johanna Jacoba, zou worden omgetoverd tot regeringsjacht waarmee straks Poetin en Clinton door onze stadsgrachten zouden pleziervaren. Voorafgegaan door de waterscouts met brandende fakkels en gevolgd door de Sneker Pan voor de couleur locale (en de lunchpakketten).

Dit vooruitzicht, dit droombeeld was ingegeven door de verwachting dat of Jacques Monasch (inwoner van Sneek) of Sybrand Buma (voluit Van Haersma Buma en dus de zoon van…) aan het roer van ons land zou komen. Maar helaas, ze hebben Jacques al uit de race geknikkerd.

Samsom, Asscher en al die Randstedelijke PvdA'ers met machtshonger, zijn doodsbenauwd dat Jacques (dankzij de vele zeilwedstrijden uitgegroeid tot een uitstekende laveerder en dat moet een diplomaat zijn), dat onze held met zijn principiële, socialistische ideeën hen allemaal het parlementaire pensioengat in zou drukken.

Een nieuwe Troelstra?

Waren ze bang dat er een nieuwe Domela Nieuwenhuis of nog erger een nieuwe Troelstra (ooit advocaat te Sneek en medewerker van een voorganger van het Sneeker Nieuwsblad) was opgestaan?

De Opregte Sneeker kan maar een conclusie trekken uit deze verbanning (en uit de dreigende nederlaag van CDA'er Sybrand, die de Waterpoort op de tv als stemmentrekker gebruikt): het gaat niet om personen. Het gaat om onze stad. Den Haag is bang voor de populariteit van de Sneekweek, bang voor ons beeldmerk de Waterpoort, dat meer aanspreekt dan die poortsjeboel van het Binnenhof.

Jammer dat onze voorouders ooit drie van onze fraaie stadspoorten hebben gesloopt en dat ze de wallen rond het centrum hebben geslecht. Nu kunnen we de stad niet meer sluiten voor alle Sneekweekgangers van buiten.

Tegen het oproer, dat dan in het land was uitgebroken, hadden we ons verzet onder aanvoering van Lutz Jacobi, onze eigen Marianne van de (Franse) Revolution. En alle Friezen hadden zich bij ons aangesloten. Dat zijn ze schatplichtig aan Grutte Pier, die in onze Martinikerk ligt begraven.

We hadden de omwenteling in gang kunnen zetten. We hadden Jacques van de politieke guillotine kunnen halen en in het regeringsbankje gezet. Want in augustus volgend jaar is er echt nog geen kabinet Rutte 3, Wilders 1 of Pechtold 1 geformeerd.

Maar nu zullen we in ons lot moeten berusten. It is net oars.



Bespiegelingen (en andere oprispingen)

henk doevendans

Henk Doevendans

Snits/Sneek
henk@henkdoevendans.nl

Het Weer van...

Dirk van der Meer

Eerdere blogs...

Archief

simon